Sợ hãi, tham lam và FOMO

Sợ hãi trong giao dịch là trạng thái cơ thể phản ứng với khả năng mất tiền trước khi có đủ dữ kiện để kết luận. Nó không phải là một phân tích, mà là một phản ứng. Khi lệnh đang mở, cảm giác này thường xuất hiện dưới dạng nóng mặt, muốn nhìn lại biểu đồ liên tục, hoặc thấy tay chuẩn bị bấm nút đóng lệnh.

Với lệnh XAU/USD quanh 2,410.00, giá chỉ cần đi ngược 0.50 USD là tài khoản đã lỗ một khoản nhỏ. Nhưng nếu khối lượng là 1.00 lô tiêu chuẩn, 0.50 USD tương ứng 50 USD, quy đổi theo ví dụ khoảng 1,250,000 ₫. Con số này không đổi vì cảm giác sợ, nhưng cảm giác sợ làm người ta đóng lệnh trước khi giá chạm điểm dừng lỗ đã ghi.

Điểm cần nhận ra là sợ hãi không xoá được rủi ro, nó chỉ chuyển rủi ro từ dạng đã tính sang dạng chưa tính. Đóng lệnh sớm biến một khoản lỗ có giới hạn thành một khoản lỗ nhỏ nhưng lặp lại nhiều lần. Mỗi lần như vậy, quy tắc về khối lượng và dừng lỗ vẫn đúng trên giấy, nhưng không còn đúng trên thực tế.

Tham lam trong giao dịch là trạng thái muốn giữ lệnh lâu hơn kế hoạch vì số tiền đang tăng. Nó khác với việc có một kế hoạch chốt lời rõ ràng. Khi lệnh XAU/USD đã có lãi, cảm giác này thường xuất hiện dưới dạng thấy mục tiêu cũ có vẻ quá nhỏ, hoặc tin rằng giá sẽ còn đi tiếp.

Giả sử kế hoạch ghi chốt lời tại 2,420.00, tức 10.00 USD so với điểm vào 2,410.00. Với 0.20 lô tiêu chuẩn, 10.00 USD tương ứng 200 USD, quy đổi theo ví dụ khoảng 5,000,000 ₫. Nếu giá đã tới 2,420.00 mà không chốt, thì khoản lãi đó không còn được bảo vệ bởi bất kỳ quy tắc nào.

Điểm cần nhận ra là tham lam không làm cho dự đoán đúng hơn, nó chỉ làm cho vị thế ở lại lâu hơn. Khi giá quay đầu, khoản lãi đã hiện trên màn hình có thể biến mất, và người ta thường đóng lệnh ở một mức tệ hơn mục tiêu ban đầu. Quy tắc chốt lời tồn tại để số tiền đã đạt được không phụ thuộc vào cảm giác lúc đó.

FOMO trong giao dịch là trạng thái thấy giá đã chạy đúng hướng mà mình chưa vào lệnh, và muốn vào ngay để không bỏ lỡ. Nó không phải là một tín hiệu. Khi XAU/USD đã đi từ 2,410.00 lên 2,414.00, cảm giác này thường xuất hiện dưới dạng thấy biểu đồ như đang kéo mình vào, và thấy việc đứng ngoài là một sự bỏ lỡ.

Nếu vào ở 2,414.00 với 0.50 lô tiêu chuẩn và dừng lỗ cách 2.00 USD, khoản lỗ tiềm năng là 100 USD, quy đổi theo ví dụ khoảng 2,500,000 ₫. Cùng khối lượng đó, nếu vào đúng vùng đã ghi ở 2,410.00, khoản lỗ tiềm năng là 100 USD cho 2.00 USD, nhưng điểm vào xa hơn làm cùng một dừng lỗ tốn nhiều tiền hơn trên mỗi đơn vị giá.

Điểm cần nhận ra là FOMO không tạo ra cơ hội mới, nó chỉ thay đổi giá vào lệnh. Khi giá đã đi qua vùng đã ghi, việc bỏ qua là một quyết định hợp lệ. Người ta thường nhớ những lần bỏ lỡ rồi giá tiếp tục đi, và quên những lần bỏ lỡ rồi giá quay đầu. Cách duy nhất để kiểm tra là ghi lại cả hai loại.

Một cách để nhận ra trạng thái là ghi lại cảm giác ngay trước khi mở lệnh, bằng một từ. Ví dụ: bình tĩnh, sợ, tham, hoặc gấp. Việc ghi này không cần phân tích, chỉ cần một dòng trong nhật ký. Sau vài chục lệnh, bạn sẽ thấy trạng thái nào đi kèm với việc phá quy tắc.

Với tài khoản 50,000,000 ₫, nếu bạn chấp nhận rủi ro 1,000,000 ₫ cho một lệnh và khoảng cách dừng lỗ là 2.00 USD trên XAU/USD, khối lượng gần đúng là 0.20 lô tiêu chuẩn. Con số này đến từ 1,000,000 ₫ tương đương khoảng 40 USD, và 40 USD chia 200 USD bằng 0.20. Nếu trạng thái lúc đó là gấp, khối lượng thường bị đẩy lên mà không ai tính lại.

Điểm cần nhận ra là quy tắc chỉ có tác dụng khi nó được kiểm tra trước khi bấm nút, không phải sau khi lệnh đã lỗ. Mỗi sàn có thể làm tròn giá, thu phí qua đêm và báo giá chênh lệch khác nhau. Một pip trên một lô tiêu chuẩn XAU/USD là con số thay đổi theo sàn và theo kích thước hợp đồng, nên bạn phải tự kiểm tra bảng đặc tả hợp đồng của sàn mình dùng. Tỷ giá quy đổi VND cũng thay đổi theo ngân hàng và theo thời điểm chuyển khoản.