Chỉ báo: MA, RSI, MACD, Bollinger
Đường trung bình động MA: phép tính trung bình của giá đã qua
MA là viết tắt của đường trung bình động. Nó lấy giá đóng cửa của một số phiên nhất định, cộng lại rồi chia đều. Ví dụ, MA 20 của XAU/USD lấy 20 phiên gần nhất. Kết quả là một con số duy nhất, được vẽ thành một điểm trên biểu đồ. Khi có phiên mới, phiên cũ nhất bị loại ra và con số được tính lại.
Vì MA chỉ dùng giá cũ, nó không thể biết trước điều gì. Nếu giá XAU/USD đang là 2,410.00 và MA 20 là 2,405.00, con số 2,405.00 chỉ là trung bình của 20 phiên trước. Khi giá mới xuất hiện, MA sẽ thay đổi, nhưng thay đổi đó phản ánh dữ liệu vừa xảy ra, không phải dự báo. MA càng dài, ví dụ MA 50 hay MA 200, thì càng ít thay đổi khi có một phiên mới.
MA không phản ứng với tin tức hay sự kiện chưa xảy ra. Nó chỉ phản ứng khi giá đóng cửa thay đổi và được đưa vào tính toán. Nếu giá đứng yên trong nhiều phiên, MA sẽ gần như không đổi. Điều này có nghĩa là MA không thể cảnh báo trước một cú đảo chiều. Nó chỉ xác nhận xu hướng đã hình thành.
RSI và MACD: hai cách đo động lượng đã qua
RSI là chỉ số sức mạnh tương đối. Nó so sánh mức tăng và mức giảm của giá trong một số phiên, thường là 14. Kết quả là một con số từ 0 đến 100. Nếu RSI là 68, điều đó có nghĩa là trong 14 phiên đã qua, giá tăng mạnh hơn giảm. Con số này không nói gì về 14 phiên sắp tới. RSI chỉ là tỉ lệ của những gì đã xảy ra.
MACD là viết tắt của đường trung bình động hội tụ và phân kỳ. Nó lấy hai đường MA, thường là MA 12 và MA 26, rồi trừ nhau. Kết quả là một đường dao động quanh mức 0. Khi MACD gần 0, hai đường MA đang gần nhau. Khi MACD dương, MA ngắn hạn cao hơn MA dài hạn. MACD không dự báo giá; nó chỉ cho thấy khoảng cách giữa hai đường trung bình đã qua.
Cả RSI và MACD đều không thể phản ứng với dữ liệu chưa có. Nếu giá XAU/USD đứng yên ở 2,410.00 trong nhiều phiên, RSI có thể ở mức trung bình và MACD gần 0. Nhưng điều đó không có nghĩa là phiên sau giá sẽ đi đâu. Chúng chỉ mô tả trạng thái hiện tại dựa trên quá khứ. Khi dữ liệu mới xuất hiện, cả hai sẽ thay đổi.
Dải Bollinger: thước đo mức dao động gần đây
Dải Bollinger gồm ba đường: một đường trung bình động, thường là MA 20, và hai đường bao trên và dưới. Hai đường bao này cách đường trung bình một số lần độ lệch chuẩn, thường là 2. Độ lệch chuẩn đo mức dao động của giá trong 20 phiên gần nhất. Khi giá dao động mạnh, dải mở rộng. Khi giá ít thay đổi, dải thu hẹp lại.
Ví dụ, dải Bollinger của XAU/USD là 2,388.00 đến 2,432.00. Nếu giá đóng cửa ở 2,410.00, giá đang nằm giữa dải. Khoảng cách từ giá đến dải trên là 22.00 và đến dải dưới cũng là 22.00. Dải không cho biết giá sẽ đi lên hay đi xuống. Nó chỉ cho biết giá đang ở đâu so với mức dao động trung bình của 20 phiên trước.
Dải Bollinger không phản ứng với tin tức hay sự kiện sắp tới. Nó chỉ phản ứng với mức biến động đã xảy ra. Nếu giá bắt đầu dao động mạnh hơn, dải sẽ mở rộng sau khi dữ liệu mới được thêm vào. Nếu giá ổn định, dải sẽ thu hẹp. Dải không dự báo hướng đi; nó chỉ đo lường mức độ biến động gần đây.
Cùng một đoạn giá XAU/USD, bốn chỉ báo nhìn thấy gì
| Bước | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| Giá tham chiếu | 2,410.00 | mức giá XAU/USD dùng chung cho cả bốn chỉ báo |
| MA 20 | 2,405.00 | trung bình cộng của 20 giá đóng cửa gần nhất, nên đường này trễ hơn giá hiện tại |
| RSI 14 | 68 | tính từ tỉ lệ giữa tổng mức tăng và tổng mức giảm trong 14 phiên; chỉ nằm trong khoảng 0 đến 100 |
| MACD | 1.80 | chênh lệch giữa hai đường trung bình động, cho biết hai đường này tách nhau bao xa |
| Bollinger 20, độ lệch 2 | 2,388.00 – 2,432.00 | dải trên và dải dưới cách đường giữa 2 lần độ lệch chuẩn của 20 phiên |
| Chi phí giao dịch giả định | 50,000 ₫ | khoản phí và chênh lệch giá do broker quy định, có thể khác nhau giữa các broker |
Broker có thể làm tròn giá hiển thị, thu thêm phí qua đêm và niêm yết chênh lệch mua bán khác nhau; một pip trên một lô tiêu chuẩn XAU/USD là con số thay đổi theo broker và quy mô hợp đồng, nên cần đọc bảng phí cụ thể thay vì giả định.
Làm một lần, từng bước
Bạn sẽ thực hiện từng bước để kiểm tra một chỉ báo trên dữ liệu XAU/USD. Mục đích là ghi lại chỉ báo phản ứng với dữ liệu nào, không phải để tìm tín hiệu mua bán.
- 01
Chọn một chỉ báo
Chọn một trong bốn chỉ báo: MA, RSI, MACD hoặc Bollinger. Mở biểu đồ XAU/USD và thêm chỉ báo đó. Ghi lại công thức tính của nó. Ví dụ, MA 20 là trung bình cộng của 20 giá đóng cửa gần nhất.
- 02
Xác định dữ liệu đầu vào
Xác định chỉ báo dùng bao nhiêu phiên dữ liệu. Với MA 20, đó là 20 phiên. Với RSI 14, đó là 14 phiên. Ghi rõ con số này. Điều này cho biết chỉ báo chỉ có thể phản ứng với dữ liệu trong khoảng đó.
- 03
Ghi lại giá trị hiện tại
Ghi lại giá trị hiện tại của chỉ báo. Ví dụ, nếu MA 20 đang là 2,405.00 và giá XAU/USD là 2,410.00, hãy viết hai con số này cạnh nhau. So sánh chúng để thấy mối quan hệ. Nhưng không diễn giải thành dự báo.
- 04
Thay đổi dữ liệu cũ
Lấy một phiên cũ nhất ra khỏi tính toán và thêm một phiên mới vào. Ví dụ, bỏ giá 2,395.00 và thêm 2,410.00. Tính lại chỉ báo. Xem nó thay đổi bao nhiêu. Điều này cho thấy chỉ báo phản ứng với dữ liệu mới như thế nào.
- 05
Kiểm tra trên dữ liệu lịch sử
Chọn một giai đoạn giá đã qua và tính chỉ báo cho từng phiên. So sánh giá trị chỉ báo với giá thực tế sau đó. Bạn sẽ thấy chỉ báo không dự báo được hướng đi. Nó chỉ phản ánh những gì đã xảy ra.
- 06
Ghi chú giới hạn
Viết ra giấy những gì chỉ báo không thể làm. Ví dụ, MA không thể biết tin tức sắp tới. RSI không thể biết 14 phiên tới. Dán ghi chú này bên cạnh biểu đồ. Mục đích là nhắc bạn rằng chỉ báo chỉ là phép tính trên quá khứ.
Lỗi mà hầu hết mọi người mắc phải ở đây
Lỗi phổ biến là coi mỗi đường chỉ báo như một lời hứa về giá tương lai. Thực tế, MA chỉ là trung bình của giá cũ, RSI chỉ là tỉ lệ tăng giảm đã qua, MACD chỉ là khoảng cách giữa hai đường trung bình, còn Bollinger chỉ là thước đo mức dao động gần đây. Khi giá đứng yên, RSI có thể ở giữa và MACD gần 0, nhưng điều đó không nói phiên sau giá sẽ đi đâu. Cách làm đúng là ghi lại chỉ báo phản ứng với dữ liệu nào, rồi kiểm tra lại trên dữ liệu cũ trước khi dùng nó cho bất kỳ quyết định nào.Tự kiểm tra
Nếu 20 phiên gần nhất của XAU/USD có giá đóng cửa trung bình là 2,405.00 và phiên mới nhất đóng ở 2,410.00, MA 20 sẽ thay đổi thế nào khi bỏ phiên cũ nhất ra và thêm phiên mới vào, giả sử phiên cũ nhất là 2,395.00?
Tổng cũ là 2,405.00 × 20 = 48,100.00. Bỏ 2,395.00 và thêm 2,410.00, tổng mới là 48,100.00 − 2,395.00 + 2,410.00 = 48,115.00. Chia cho 20 được 2,405.75, tức MA 20 tăng 0.75.
RSI 14 đang là 68. Con số này cho biết giá đã tăng hay giảm trong 14 phiên tới?
Không cho biết. RSI 14 chỉ được tính từ dữ liệu 14 phiên đã qua, nên nó không chứa thông tin về 14 phiên sắp tới.
Dải Bollinger của XAU/USD là 2,388.00 đến 2,432.00. Nếu giá đóng cửa ở 2,410.00, giá đang ở đâu so với dải?
Giá 2,410.00 nằm giữa dải, vì dải dưới là 2,388.00 và dải trên là 2,432.00; khoảng cách từ giá đến dải trên là 22.00 và đến dải dưới là 22.00.
Câu hỏi thường gặp tiếp theo
Đường trung bình động MA được tính lại khi nào?
MA được tính lại mỗi khi có một phiên đóng cửa mới. Phiên cũ nhất bị loại ra khỏi dãy, phiên mới được thêm vào, rồi chia cho số phiên. Vì vậy MA 20 của XAU/USD hôm nay và MA 20 của ngày mai là hai phép tính khác nhau. Con số chỉ đúng với dãy dữ liệu đã dùng để tính nó.
Vì sao RSI 14 không nói gì về 14 phiên sắp tới?
RSI 14 chỉ cộng mức tăng và mức giảm của 14 phiên đã đóng cửa. Dữ liệu của 14 phiên sau chưa tồn tại vào lúc con số được tính. Không có phép cộng nào trên dữ liệu cũ tạo ra được thông tin về dữ liệu chưa có. Vì vậy RSI mô tả tỉ lệ tăng giảm đã qua, không phải hướng giá sắp tới.
MACD gần 0 nghĩa là gì?
MACD là hiệu số giữa hai đường trung bình động, thường là MA 12 trừ MA 26. Khi kết quả gần 0, hai đường trung bình đó đang nằm sát nhau. Điều này cho thấy giá đã ít thay đổi trong khoảng thời gian dùng để tính. Nó không cho biết phiên sau giá sẽ đi lên hay đi xuống.
Khi nào dải Bollinger mở rộng hoặc thu hẹp?
Dải Bollinger lấy một đường trung bình động, thường là MA 20, rồi cộng và trừ hai lần độ lệch chuẩn của 20 phiên đó. Khi giá dao động mạnh trong 20 phiên, độ lệch chuẩn tăng và dải mở rộng. Khi giá ít thay đổi, độ lệch chuẩn giảm và dải thu hẹp. Cả hai thay đổi này đều dựa trên dữ liệu đã qua.
Bốn chỉ báo này có phản ứng với tin tức không?
Không. Cả MA, RSI, MACD và Bollinger đều được tính từ giá đóng cửa của các phiên đã qua. Một sự kiện chưa xảy ra chưa nằm trong dữ liệu, nên chưa thể ảnh hưởng đến đường chỉ báo. Chúng chỉ thay đổi sau khi giá đóng cửa mới được ghi nhận và đưa vào phép tính.
Có nên dùng chỉ báo để quyết định mua bán không?
Bài này không đưa ra lời khuyên mua bán. Việc nên làm là ghi lại mỗi chỉ báo phản ứng với dữ liệu nào, rồi kiểm tra lại trên dữ liệu cũ. Cách đó cho thấy đường chỉ báo thay đổi ra sao trong những tình huống đã biết. Quyết định dùng nó thế nào là việc của mỗi người, và phí giao dịch thì thay đổi theo broker.
Các từ dùng trên trang này
- đường trung bình động
- Một đường lấy giá đóng cửa của một số phiên, cộng lại rồi chia đều. Kết quả là một con số cho mỗi phiên, nối lại thành đường trên biểu đồ. Đường càng dài thì càng ít thay đổi khi có phiên mới.
- động lượng
- Cách nói về mức độ và tốc độ thay đổi giá trong một khoảng phiên đã qua. RSI và MACD là hai cách đo động lượng. Cả hai đều dùng dữ liệu cũ, không dùng dữ liệu chưa có.
- độ lệch chuẩn
- Một con số đo mức phân tán của giá quanh giá trị trung bình trong một số phiên. Giá dao động mạnh thì độ lệch chuẩn lớn. Dải Bollinger dùng con số này để đặt hai đường bao trên và dưới.
- dải Bollinger
- Ba đường gồm một đường trung bình động ở giữa và hai đường bao trên, dưới. Hai đường bao cách đường giữa một số lần độ lệch chuẩn, thường là hai. Dải rộng hay hẹp tuỳ vào mức dao động của 20 phiên gần nhất.
- phân kỳ
- Phần thứ hai trong tên MACD, nói về việc hai đường trung bình động tách ra xa nhau. Khi hai đường tách xa, MACD lớn hơn 0 hoặc nhỏ hơn 0. Khi chúng sát nhau, MACD gần 0.
- phiên
- Một khoảng thời gian giao dịch có giá mở cửa và giá đóng cửa. Các chỉ báo trong bài dùng giá đóng cửa của từng phiên. Số phiên dùng để tính là con số đi kèm tên chỉ báo, ví dụ RSI 14.
Điều cần ghi nhớ
- Mỗi chỉ báo là một phép tính trên giá đã qua, vẽ thành một đường. Phép tính quyết định nó có thể phản ứng với gì và không thể phản ứng với gì.
- MA là trung bình giá cũ, RSI là tỉ lệ tăng giảm đã qua, MACD là khoảng cách giữa hai đường trung bình, Bollinger là thước đo dao động gần đây.
- Không chỉ báo nào chứa dữ liệu chưa xảy ra, nên không đường nào cho biết phiên sau giá đi đâu.
- Phí qua đêm, chênh lệch mua bán và cách làm tròn giá thay đổi theo broker, nên cần đọc bảng phí cụ thể thay vì giả định.