Kỷ luật: những quy tắc bạn không phá vỡ
Bạn sẽ thấy một danh sách kiểm tra năm điểm trước khi vào lệnh, cách ghi lại kết quả sau phiên, và cách tính một con số cụ thể cho XAU/USD mà không cần đến dự đoán.
Kỷ luật là một thói quen viết ra, không phải một cảm giác
Kỷ luật trong giao dịch là một chuỗi hành động giống nhau mỗi ngày, được viết ra trước khi bấm nút và không đổi trong lúc giá đang chạy. Nó khác với động lực. Động lực lên xuống theo lãi lỗ, còn thói quen thì không.
Một thói quen ngắn gồm ba phần: trước phiên, trong phiên và sau phiên. Phần trước phiên là lúc bạn viết con số. Phần trong phiên là lúc bạn chỉ đọc lại con số đã viết. Phần sau phiên là lúc bạn ghi lại điều đã xảy ra.
Điểm quan trọng là thứ tự. Nếu bạn viết quy tắc sau khi vào lệnh, bạn đang mô tả cảm xúc chứ không phải đặt giới hạn. Cùng một câu chữ, viết trước hay viết sau, cho ra hai kết quả khác nhau.
Với tài khoản 20.000.000 ₫, giới hạn 2% một ngày là 400.000 ₫. Con số này không phụ thuộc vào việc bạn nghĩ XAU/USD sẽ lên hay xuống. Nó chỉ phụ thuộc vào số dư và quy tắc bạn đã viết.
Phần việc lặp lại mỗi ngày nằm ở ba thời điểm
Trước phiên, bạn viết ba dòng: mức dừng lỗ tính bằng điểm giá, số tiền mất nếu dừng lỗ chạm, và số tiền mất tối đa trong ngày. Ba dòng này viết xong trước khi mở biểu đồ.
Trong phiên, bạn không viết gì mới. Bạn chỉ kiểm tra lệnh đang mở có khớp với ba dòng đã viết hay không. Nếu không khớp, bạn đóng lệnh thay vì sửa quy tắc.
Sau phiên, bạn ghi ba mục: lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào đã bị phá. Ba mục này ghi trong cùng một ngày, không để sang hôm sau.
Việc ghi chép giúp bạn nhận ra quy tắc nào bị bỏ qua lặp lại. Một quy tắc bị phá ba lần trong một tuần là quy tắc cần viết lại cho rõ hơn, hoặc cần bỏ hẳn.
Thời gian cho cả ba phần thường ngắn hơn một phiên giao dịch. Phần khó không phải là viết, mà là giữ nguyên câu chữ khi giá đã đi ngược lại dự đoán ban đầu.
Con số cụ thể đến từ phép chia, không từ dự đoán
Khối lượng lệnh là kết quả của một phép chia. Bạn lấy số tiền rủi ro tối đa chia cho số tiền mất trên mỗi điểm giá, rồi chia tiếp cho khoảng cách dừng lỗ tính bằng điểm giá.
Với tài khoản 10.000.000 ₫ và giới hạn 2%, số tiền rủi ro tối đa là 200.000 ₫. Nếu khoảng cách dừng lỗ là 4,00 điểm giá trên XAU/USD, bạn cần biết một điểm giá đổi thành bao nhiêu tiền.
Con số đó thay đổi theo từng sàn và theo kích thước hợp đồng. Vì vậy bạn phải hỏi sàn bằng văn bản, không dựa vào trí nhớ hay bài viết trên mạng.
Sàn cũng có thể tính thêm hoa hồng, chênh lệch giá mua bán và làm tròn số. Những khoản này khiến số tiền thực tế khác con số trong kế hoạch, nên bạn cần chừa một khoảng đệm.
Nếu con số sau khi tính lớn hơn 2% số dư, bạn giảm khối lượng hoặc bỏ lệnh. Không có bước nào trong phép tính này cần bạn dự đoán giá sẽ đi đâu.
Danh sách kiểm tra năm điểm trước khi vào lệnh
Danh sách kiểm tra là năm dòng viết ra trước khi bấm nút, không phải năm câu hỏi tự trả lời trong đầu. Mỗi dòng có một con số hoặc một câu trả lời rõ ràng.
Dòng quan trọng nhất là số tiền mất nếu dừng lỗ chạm. Nếu con số đó lớn hơn 2% số dư, bạn chưa được vào lệnh.
Bốn dòng còn lại mô tả mức dừng lỗ, mức chốt lời, lý do vào lệnh và thời điểm bạn sẽ đóng lệnh nếu lý do đó không còn đúng. Cả năm dòng điền xong trước khi mở lệnh.
Nếu bạn điền sau khi vào lệnh, bạn thường nới rộng mức dừng lỗ để tránh bị cắt. Một lệnh lỗ nhỏ biến thành lệnh lỗ lớn, và giới hạn trong ngày bị phá.
Danh sách này không dự đoán giá. Nó chỉ giới hạn số tiền bạn có thể mất trong một lệnh và trong một ngày.
Cách ghi lại kết quả sau phiên
Sau phiên, bạn ghi lại ba điều: lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào bị phá. Ba mục này đủ để bạn thấy thói quen của mình đang lệch ở đâu.
Ghi bằng ₫ giúp bạn so sánh các phiên với nhau. Ghi bằng điểm giá thì khó thấy mức độ ảnh hưởng đến số dư.
Một tuần ghi chép cho bạn thấy quy tắc nào bị phá lặp lại. Đó là thông tin để sửa quy tắc, không phải để tự trách.
Việc ghi chép không làm bạn thắng nhiều hơn. Nó chỉ cho bạn biết mình có đang giữ đúng giới hạn đã đặt ra hay không.
Cách tính khối lượng cho một lệnh XAU/USD
Bạn bắt đầu bằng số dư tài khoản và giới hạn rủi ro mỗi lệnh. Với 10.000.000 ₫ và giới hạn 2%, số tiền rủi ro tối đa là 200.000 ₫.
Tiếp theo, bạn xác định khoảng cách dừng lỗ tính bằng điểm giá. Ví dụ là 4,00 điểm giá trên XAU/USD.
Sau đó, bạn hỏi sàn con số tiền cho mỗi điểm giá trên một lô tiêu chuẩn. Con số này thay đổi theo từng sàn và theo kích thước hợp đồng.
Cuối cùng, bạn tính khối lượng sao cho 4,00 điểm giá nhân với số tiền mỗi điểm giá không lớn hơn 200.000 ₫. Nếu kết quả lớn hơn, bạn giảm khối lượng hoặc bỏ lệnh.
Bạn cũng cần tính đến hoa hồng, chênh lệch giá mua bán và làm tròn số. Những khoản này làm số tiền thực tế khác con số trong kế hoạch.
Danh sách kiểm tra năm điểm trước một lệnh XAU/USD
| Bước | Số tiền | Ghi chú |
|---|---|---|
| Số dư tài khoản | 20.000.000 ₫ | số dư bạn tự ghi lại trước phiên |
| Rủi ro tối đa cho một lệnh | 400.000 ₫ | bằng 2% của 20.000.000 ₫ |
| Giá vào dự kiến | 2.410,00 | mức giá XAU/USD bạn ghi trong kế hoạch |
| Giá dừng lỗ dự kiến | 2.406,00 | cách giá vào 4,00, tức 400 điểm giá |
| Số tiền mất nếu dừng lỗ | 400.000 ₫ | bằng đúng mức rủi ro tối đa ở trên |
Một điểm giá trên một lô tiêu chuẩn XAU/USD quy ra tiền là con số thay đổi theo từng sàn và theo kích thước hợp đồng, nên hãy hỏi sàn bằng văn bản. Sàn cũng có thể tính thêm phí hoa hồng, chênh lệch giá mua bán và làm tròn số, khiến số tiền thực tế khác con số trong kế hoạch.
Làm một lần, từng bước
Bạn sẽ thực hiện một lượt tính cho một lệnh XAU/USD, theo thứ tự từ số dư đến khối lượng. Mỗi bước cho ra một con số hoặc một câu trả lời viết ra trước khi bấm nút.
- 01
Ghi số dư tài khoản bằng ₫
Mở tài khoản và ghi lại số dư hiện tại bằng ₫. Đây là con số bạn dùng cho mọi phép tính sau. Không dùng số dư dự kiến hay số tiền bạn định nạp thêm.
- 02
Tính số tiền rủi ro tối đa
Lấy số dư nhân với giới hạn phần trăm bạn đã viết trong quy tắc. Với 10.000.000 ₫ và giới hạn 2%, kết quả là 200.000 ₫. Ghi con số này ra giấy trước khi mở biểu đồ.
- 03
Xác định khoảng cách dừng lỗ
Chọn mức dừng lỗ dựa trên cấu trúc giá, rồi ghi khoảng cách bằng điểm giá. Ví dụ là 4,00 điểm giá trên XAU/USD. Khoảng cách này không đổi sau khi bạn đã vào lệnh.
- 04
Hỏi sàn con số tiền mỗi điểm giá
Liên hệ sàn bằng văn bản và hỏi một điểm giá trên một lô tiêu chuẩn XAU/USD đổi thành bao nhiêu tiền. Con số này thay đổi theo từng sàn và theo kích thước hợp đồng. Lưu lại câu trả lời để đối chiếu sau này.
- 05
Tính khối lượng và kiểm tra giới hạn
Chia số tiền rủi ro tối đa cho số tiền mỗi điểm giá, rồi chia tiếp cho khoảng cách dừng lỗ. Nếu kết quả làm số tiền mất vượt quá 200.000 ₫, giảm khối lượng hoặc bỏ lệnh. Cộng thêm hoa hồng và chênh lệch giá mua bán vào con số cuối cùng.
- 06
Ghi lại kết quả sau phiên
Sau khi đóng lệnh, ghi ba mục: lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào bị phá. Ghi trong cùng ngày. Ba mục này giúp bạn thấy quy tắc nào đang bị bỏ qua lặp lại.
Lỗi mà hầu hết mọi người mắc phải ở đây
Lỗi phổ biến là viết danh sách kiểm tra sau khi đã vào lệnh, khi giá đã chạy và cảm xúc đã thay đổi. Lúc đó người ta thường nới rộng mức dừng lỗ để tránh bị cắt, và một lệnh lỗ nhỏ biến thành lệnh lỗ lớn. Cách làm thay thế là điền đủ năm dòng trước khi bấm nút, trong đó dòng quan trọng nhất là số tiền mất nếu dừng lỗ. Nếu con số đó lớn hơn 2% số dư, hãy giảm khối lượng hoặc bỏ lệnh. Sau phiên, chỉ ghi lại ba điều: lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào bị phá. Việc ghi chép này giúp bạn thấy quy tắc nào đang bị bỏ qua lặp lại.Tự kiểm tra
Tài khoản có 10.000.000 ₫, quy tắc cho phép rủi ro 2% một lệnh. Số tiền rủi ro tối đa là bao nhiêu?
10.000.000 ₫ × 0,02 = 200.000 ₫.
Với 200.000 ₫ rủi ro tối đa và khoảng cách dừng lỗ 4,00 trên XAU/USD, bạn phải chọn khối lượng sao cho số tiền mất khi dừng lỗ không vượt quá 200.000 ₫. Vì một điểm giá trên một lô tiêu chuẩn thay đổi theo sàn, bạn cần làm gì trước?
Hỏi sàn con số tiền cho mỗi điểm giá trên một lô tiêu chuẩn, rồi tính khối lượng để 4,00 điểm giá nhân với con số đó không lớn hơn 200.000 ₫.
Câu hỏi thường gặp tiếp theo
Nếu một ngày tôi phá quy tắc thì có nên dừng giao dịch luôn không?
Bạn không cần dừng hẳn, nhưng nên dừng phần còn lại của ngày hôm đó. Việc phá quy tắc cho thấy bạn đang phản ứng với giá thay vì làm theo kế hoạch đã viết. Nếu tiếp tục, khả năng phá thêm quy tắc khác sẽ cao hơn. Hãy ghi lại quy tắc nào đã bị phá và quay lại vào ngày mai với đúng ba dòng đã viết.
Tôi có thể dùng cùng một danh sách kiểm tra cho mọi lệnh XAU/USD không?
Bạn có thể dùng cùng một mẫu, nhưng các con số bên trong phải viết lại cho từng lệnh. Mức dừng lỗ tính bằng điểm giá thay đổi theo từng lệnh. Số tiền mất nếu dừng lỗ chạm cũng thay đổi theo khối lượng bạn chọn. Một mẫu cố định giúp bạn không quên dòng nào, nhưng không thay bạn tính toán.
Nếu sàn không trả lời bằng văn bản về số tiền mỗi điểm giá thì sao?
Bạn không nên vào lệnh khi chưa có con số đó. Số tiền mỗi điểm giá là đầu vào bắt buộc để tính khối lượng. Nếu không có, bạn không biết mình sẽ mất bao nhiêu nếu dừng lỗ chạm. Hãy hỏi lại qua email hoặc kênh hỗ trợ chính thức. Nếu vẫn không có, hãy coi đó là lý do để không giao dịch.
Tôi nên ghi nhật ký giao dịch vào lúc nào trong ngày?
Bạn nên ghi ngay sau khi phiên kết thúc, trong cùng ngày. Nếu để sang hôm sau, bạn sẽ nhớ không đủ chính xác và dễ thêm vào những lý do không có thật. Ba mục cần ghi rất ngắn: lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào bị phá. Việc này chỉ mất vài phút.
2% một ngày có phải là con số bắt buộc không?
Không. 2% chỉ là một ví dụ trong bài để bạn thấy cách tính. Con số này thay đổi theo từng người và từng tài khoản. Điều quan trọng là bạn chọn một con số trước phiên và giữ nguyên nó trong ngày. Nếu con số đó làm bạn mất ngủ, nó đang quá lớn so với tài khoản.
Làm sao biết một quy tắc cần viết lại hay cần bỏ?
Bạn nhìn vào nhật ký sau vài tuần. Nếu cùng một quy tắc bị phá lặp lại, nó có thể đang viết chưa rõ. Hãy viết lại thành một câu cụ thể hơn, có con số. Nếu vẫn bị phá, có thể quy tắc đó không phù hợp với cách bạn giao dịch. Lúc đó nên bỏ hẳn thay vì giữ một quy tắc bạn luôn phá.
Các từ dùng trên trang này
- kỷ luật
- Một chuỗi hành động giống nhau mỗi ngày, được viết ra trước khi vào lệnh. Nó không phải là cảm giác tự tin hay động lực. Nó là việc bạn làm theo đúng câu chữ đã viết, kể cả khi giá đi ngược lại.
- dừng lỗ
- Mức giá bạn đặt trước để tự động đóng lệnh nếu giá đi sai hướng. Nó giới hạn số tiền bạn có thể mất trong một lệnh. Khoảng cách từ giá vào lệnh đến mức dừng lỗ được tính bằng điểm giá.
- khối lượng
- Số lượng hợp đồng bạn mua hoặc bán trong một lệnh. Khối lượng càng lớn thì số tiền lãi hoặc lỗ cho mỗi điểm giá càng lớn. Trong bài này, khối lượng là kết quả của một phép chia, không phải một con số bạn chọn theo cảm tính.
- điểm giá
- Một đơn vị thay đổi nhỏ nhất của giá trên biểu đồ. Với XAU/USD, một điểm giá thường được tính theo số thập phân hiển thị. Số tiền tương ứng với một điểm giá thay đổi theo từng sàn và theo kích thước hợp đồng.
- nhật ký giao dịch
- Nơi bạn ghi lại ba mục ngắn sau mỗi phiên. Ba mục đó là lệnh có đúng kế hoạch không, số tiền lãi hoặc lỗ bằng ₫, và quy tắc nào bị phá. Nhật ký giúp bạn thấy quy tắc nào đang bị bỏ qua lặp lại.
- SSC
- Cơ quan quản lý thị trường chứng khoán tại Việt Nam. Tên đầy đủ là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Bài này chỉ nhắc tên cơ quan, không đưa ra quy định hay con số cụ thể nào của cơ quan này.
Điều cần ghi nhớ
- Kỷ luật là một thói quen viết ra trước phiên, không đổi trong phiên và ghi lại sau phiên.
- Ba dòng trước phiên gồm mức dừng lỗ, số tiền mất nếu dừng lỗ chạm, và số tiền mất tối đa trong ngày.
- Khối lượng lệnh là kết quả của phép chia, nên bạn cần hỏi sàn số tiền cho mỗi điểm giá bằng văn bản.
- Một quy tắc bị phá lặp lại là quy tắc cần viết lại cho rõ hơn, hoặc bỏ hẳn.